สัญญาณเตือนเมื่อพบก้อนเนื้อในปอดและจุดในปอด

เมื่อตรวจพบความผิดปกติในระบบทางเดินหายใจจากภาพเอกซเรย์ หรือ เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ ไม่ว่าจะเป็นก้อนเนื้อขนาดใหญ่ จุดขนาดเล็ก หรือรอยฝ้า ไม่ได้หมายความว่าจะเป็นโรคมะเร็งเสมอไป สาเหตุส่วนใหญ่มักเกิดจากรอยแผลเป็นจากการติดเชื้อในอดีต เนื้องอกชนิดธรรมดา หรือการอักเสบเฉียบพลัน อย่างไรก็ตามหากพบก้อนเนื้อในปอดที่มีขนาดใหญ่และมีอัตราการเติบโตอย่างรวดเร็ว ควรได้รับการประเมินอย่างละเอียดโดยแพทย์เฉพาะทางเพื่อวินิจฉัยและแยกแยะความเสี่ยงได้อย่างแม่นยำ และนำไปสู่การจัดการโรคที่เหมาะสมและเพิ่มโอกาสในการรักษาอย่างมีประสิทธิภาพ

การตรวจสุขภาพประจำปีด้วยวิธีการทำเอกซเรย์ปอด (Chest X-ray) หรือ การตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์รังสีต่ำ (Low dose CT) ถือเป็นขั้นตอนสำคัญในการคัดกรองโรคเบื้องต้น ทว่าเมื่อผลการตรวจปรากฏเป็นเงาหรือความผิดปกติในปอด ไม่ว่าจะเป็นก้อนเนื้อในปอด ปอดเป็นจุด หรือเป็นฝ้า มักทำให้หลายคนเกิดความวิตกกังวลและสงสัยว่าตนเองเป็นมะเร็งปอดหรือไม่ ? ในความเป็นจริง ความผิดปกติเหล่านี้สามารถเกิดขึ้นได้จากหลากหลายสาเหตุ ไม่ได้หมายความว่าก้อนเนื้อหรือจุดที่พบจะต้องเป็นเนื้อร้ายหรือโรคร้ายแรงเสมอไป การทำความเข้าใจถึงลักษณะของความผิดปกติแต่ละรูปแบบ และการเข้ารับการตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียดเชิงลึกโดยแพทย์ เป็นกุญแจสำคัญที่จะช่วยคลายความกังวลและนำไปสู่แนวทางการรักษาที่เหมาะสมต่อไป

ความผิดปกติของปอดที่มักตรวจพบจากภาพรังสีมีอะไรบ้าง ?

เมื่อแพทย์รังสีวิทยารายงานผลการตรวจทางรังสีวิทยามักจะมีการใช้คำศัพท์เฉพาะทางเพื่ออธิบายลักษณะของเงาที่ผิดปกติ ซึ่งสามารถจำแนกออกเป็น 3 ลักษณะหลัก เพื่อใช้เป็นข้อมูลเบื้องต้นในการประเมินความเสี่ยง ดังนี้

ปอดเป็นจุด (Lung Nodule)

มีลักษณะเป็นเงาจุดกลมหรือวงรีที่ทึบแสง มีขอบเขตค่อนข้างชัดเจน โดยจะมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางเล็กกว่า 3 เซนติเมตร มักถูกพบโดยบังเอิญในขณะที่ผู้ป่วยไม่มีอาการแสดงใด ๆ

ก้อนเนื้อในปอด (Lung Mass)

มีลักษณะเป็นก้อนทึบแสงที่มีขนาดใหญ่กว่า 3 เซนติเมตรขึ้นไป อาจมีขอบเขตเรียบหรือขรุขระ ขึ้นอยู่กับชนิดของเซลล์ที่เป็นส่วนประกอบ

ปอดเป็นฝ้า (Ground-Glass Opacity - GGO)

มีลักษณะเป็นเงาจาง ๆ คล้ายกับกระจกฝ้า มีความทึบแสงแต่ไม่เท่ากับก้อนเนื้อหรือจุด ทำให้ยังสามารถมองเห็นโครงสร้างของหลอดเลือดหรือแขนงหลอดลมที่อยู่เบื้องหลังฝ้านั้นได้ มักพบเห็นได้ชัดเจนและมีรายละเอียดมากขึ้นจากการตรวจด้วย CT Scan

> กลับสารบัญ

ก้อนเนื้อในปอด อันตรายแค่ไหน และเสี่ยงเป็นมะเร็งไหม ?

หลายคนมักมีคำถามว่า เจอก้อนเนื้อในปอด มีโอกาสเป็นมะเร็งกี่เปอร์เซ็นต์ ?

ในทางการแพทย์ ความเสี่ยงที่จะเป็นเนื้อร้ายหรือมะเร็งนั้นไม่สามารถระบุเป็นตัวเลขเปอร์เซ็นต์ที่ตายตัวได้ในทันที แต่จะขึ้นอยู่กับการประเมินองค์ประกอบหลายปัจจัยร่วมกัน โดยทั่วไป หากพบก้อนเนื้อในปอดที่มีขนาดใหญ่กว่า 3 เซนติเมตร จะมีแนวโน้มและเปอร์เซ็นต์ความเสี่ยงในการเป็นมะเร็งปอดสูงกว่าปอดที่เป็นจุดขนาดเล็ก โดยแพทย์จะพิจารณาความอันตรายของก้อนเนื้อจากปัจจัยสำคัญดังต่อไปนี้ร่วมด้วย

• ขนาดและรูปร่างทางรังสีวิทยา : ยิ่งก้อนเนื้อมีขนาดใหญ่ ความเสี่ยงของเนื้อร้ายก็จะยิ่งสูงขึ้น นอกจากนี้ลักษณะขอบเขตของก้อนเนื้อก็มีความสำคัญ หากขอบเขตดูขรุขระ ไม่เรียบเนียน หรือมีแฉกยื่นออกมารอบนอกคล้ายดาว จะเป็นลักษณะที่บ่งชี้ถึงโรคมะเร็งปอด
• อัตราการเติบโต : แพทย์จะติดตามผลด้วยการทำ CT Scan เป็นระยะ เพื่อดูอัตราการขยายตัว หากพบว่าก้อนเนื้อโตขึ้นเป็นสองเท่าในระยะเวลาอันสั้น ในช่วง 1-6 เดือน จะเป็นสัญญาณอันตรายที่ต้องได้รับการเจาะชิ้นเนื้อตรวจ
• ประวัติและปัจจัยเสี่ยงของผู้ป่วย : ผู้ที่มีอายุมากกว่า 50 ปี มีประวัติสูบบุหรี่จัดมาอย่างยาวนาน สูดดมสารเคมีหรือแร่ใยหินเป็นประจำ หรือมีประวัติบุคคลในครอบครัวสายตรงป่วยเป็นโรคมะเร็ง จะมีโอกาสที่ก้อนเนื้อนั้นจะเป็นเนื้อร้ายมากขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

> กลับสารบัญ

ปอดเป็นจุดเกิดจากอะไรได้บ้าง ที่ไม่ใช่โรคมะเร็ง ?

ส่วนใหญ่แล้วจุดในปอดมักเป็นเพียงเนื้องอกชนิดธรรมดาหรือเป็นแค่ร่องรอยของโรคอื่น ๆ ในอดีต มากกว่าที่จะเป็นมะเร็ง โดยสาเหตุที่ปอดเป็นจุดที่พบได้บ่อยมีดังต่อไปนี้

• รอยแผลเป็นจากการติดเชื้อ (Infectious Granulomas) : เป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยที่สุด โดยเฉพาะในประเทศที่มีการระบาดของวัณโรค เมื่อผู้ป่วยเคยติดเชื้อวัณโรคปอด หรือการติดเชื้อราในปอด ร่างกายจะมีกระบวนการรักษาตัวเองและทิ้งรอยแผลเป็นเอาไว้ หรือเกิดการสะสมของหินปูน (Calcification) เกาะไว้ที่เนื้อเยื่อปอด ซึ่งปรากฏเป็นจุดทึบแสงในฟิล์มเอกซเรย์
• การอักเสบและการติดเชื้อเฉพาะที่ : เช่น ภาวะปอดอักเสบ หรือการเกิดฝีในปอด (Lung Abscess) เมื่อได้รับการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะ จุดเหล่านี้อาจมีขนาดเล็กลงได้
• เนื้องอกชนิดไม่ร้ายแรง (Benign Tumor) : เช่น ก้อนฮามาโตมา (Hamartoma) ซึ่งเกิดจากการเจริญเติบโตผิดปกติของเนื้อเยื่อปอด กระดูกอ่อน และไขมันรวมกัน เป็นก้อนเนื้อที่ไม่มีอันตรายและไม่ลุกลามไปยังอวัยวะส่วนอื่น

> กลับสารบัญ

ปอดเป็นฝ้าอันตรายไหม มีอาการอย่างไร ?

ลักษณะของปอดเป็นฝ้า (Ground-Glass Opacity) มักมีความสัมพันธ์โดยตรงกับการติดเชื้อแบบเฉียบพลันหรือภาวะอักเสบในระบบทางเดินหายใจ เช่น ไวรัสลงปอด ปอดบวม หรือที่พบได้บ่อยในช่วงที่ผ่านมาคือการติดเชื้อโควิด-19 โดยผู้ป่วยที่ปอดเป็นฝ้ามักมีอาการไอแห้งหรือไอมีเสมหะ หอบเหนื่อย หายใจลำบาก แน่นหน้าอก หรือมีไข้สูงร่วมด้วย

ระดับความอันตรายและการเฝ้าระวัง

โดยทั่วไปแล้ว หากปอดเป็นฝ้าที่มีสาเหตุมาจากการติดเชื้อเฉียบพลัน เมื่อผู้ป่วยได้รับการรักษาด้วยยาต้านไวรัสหรือยาปฏิชีวนะจนหายดี รอยฝ้าในปอดจะค่อย ๆ จางและหายไปเองตามกลไกการฟื้นฟูของร่างกาย ทว่าในกรณีที่ตรวจติดตามผลแล้วพบฝ้าในปอดแบบเรื้อรังที่รักษาแล้วไม่ยอมยุบหายไป แพทย์จะต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด เพราะฝ้าที่มีความทึบแสงผสมอยู่บางชนิด อาจพัฒนาไปเป็นมะเร็งปอดระยะเริ่มต้น (Adenocarcinoma in situ) ได้

แม้ความผิดปกติในปอดส่วนใหญ่จะไม่ได้เกิดจากมะเร็ง แต่การปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ติดตามผลอาจทำให้คุณพลาดโอกาสทองในการรักษา หากคุณตรวจพบจุด ฝ้า หรือก้อนเนื้อในปอด แนะนำให้เข้ารับการประเมินอย่างละเอียดด้วยเทคโนโลยี CT Scan หรือรับการตรวจด้วยโปรแกรมตรวจมะเร็ง เราพร้อมดูแลคุณที่ศูนย์อายุรกรรม และ ศูนย์มะเร็ง โรงพยาบาลนครธน ด้วยทีมแพทย์เฉพาะทางที่พร้อมวางแผนการติดตามผลและรักษาอย่างเหมาะสม เพื่อความสบายใจและสุขภาพที่ดีของคุณ

ศูนย์มะเร็ง โรงพยาบาลนครธน

• Facebook Fanpage: Nakornthon Hospital
• LINE Official: @nakornthon
• Tel: 02-450-9999 ต่อ 1233

> กลับสารบัญ